BRUSSEL - Duitsland en Frankrijk willen gezamenlijk de weg gaan wijzen om de euro in rustig vaarwater te krijgen. Op een EU-top in Brussel lanceerden president Sarkozy en bondskanselier Merkel hun plannen voor een nieuw europact, dat de concurrentiekracht van Europa moet verhogen.
„De euro moet niet alleen een monetaire, maar ook een economische unie worden. We gaan de euro nu ook verdedigen als een politiek project”, zei Merkel. Maar niet alle EU-landen zijn even blij met het dictaat dat de Duits-Franse tandem probeert op te leggen.
Begin maart wordt een extra top ingelast om te proberen de twijfelaars over de streep te trekken. Eind maart moet dan de kogel door de kerk. Door het concurrentiepact worden de duimschroeven voor kwakkelende eurolanden aangedraaid.
Het beste euroland wordt voortaan de maatstaf, en iedereen in Brussel weet wie daarmee bedoeld wordt. Merkel lijkt te zeggen: doe maar zoals ons en dan komt het vanzelf met je goed.
volgt in haar kielzog, al zijn de eerste scheurtjes al te noteren. Zo bepaalt het pact dat de pensioenleeftijden in Europa worden opgetrokken. Liefst tot 67 jaar. Sarkozy ziet de bui al hangen. Deze onpopulaire maatregelen zullen ongetwijfeld tot massaprotesten leiden in het land dat graag staakt.
Maar voor de buitenwereld probeert ’Merkozy’ (zoals het tweetal in de Brusselse wandelgangen wordt genoemd) zo eensgezind mogelijk over te komen. De twee trapten gisteren in Brussel op een aantal zeer gevoelige tenen. Nog voordat de lunch met de regeringsleiders begon, gaf het duo een persconferentie om hun plannen toe te lichten.
Zeer ongebruikelijk en eigenlijk een schoffering richting de andere regeringsleiders, die toen de voorstellen nog moesten aanhoren. Maar Merkel lijkt te willen doorpakken en duldt weinig tegenspraak. Haar land moet immers – tot onvrede van de Duitse bevolking – het meest bloeden voor de steunpakketten aan Griekenland en Ierland. „Voor het eind van dit jaar moet duidelijk zijn dat het Europa ernst is met dit pact, 2011 moet het jaar worden waarop het vertrouwen in de euro is teruggekeerd”, aldus Merkel.
Toch was het gesteun en geklaag bij andere lidstaten algauw te horen. Zo zal de zogeheten Schuldenbremse (schuldenrem) niet bij iedereen goed vallen. De eurolanden zullen daarbij – net als Duitsland – in een wet moeten vastleggen dat zij over een paar jaar geen begrotingstekort meer hebben. Maar het lijkt moeilijk te worden om het verdeelde Europa één standaard op te leggen. Helemaal door de grote verschillen tussen noordelijke en zuidelijke economieën. EU-president Van Rompuy gaat nu proberen de voorstellen zo uit te werken dat alle 27 EU-landen ermee kunnen leven. Hij vreest een ’Europa van twee snelheden’ als de 17 landen van de eurozone hun eigen weg gaan.
Binnen de eurolanden is afstemming van belastingdruk, loonvorming en pensioenen echter al problematisch genoeg. Zo steigert Ierland als zijn vennootschapsbelasting omhoog moet. Doordat die zo laag is, komen vele buitenlandse bedrijven zich vestigen in Dublin en omstreken. Een doorn in het oog van onder meer de Duitsers. Premier Rutte liet gisteravond na afloop van de lange top weten dat het niet de bedoeling is dat belastingen worden geharmoniseerd in Europa. Daar zal de liberaal zich fel tegen verzetten. „Ons land gaat daar zelf over”, aldus Rutte, die vooral wil dat het concurrerend vermogen van de eurozone stijgt.België ziet weinig in een andere maatregel: het loslaten van de automatische prijscompensatie van de lonen. Ook hier zullen de vakbonden de straat voor opgaan. Demissionair premier Leterme zal dan ook alles proberen om dit uit het concurrentiepact te krijgen.
Tot het pact om Europa economisch weer op de rails te krijgen behoort ook de herziening van het noodfonds van EU en IMF van € 750 miljard ten behoeve van zwakke eurolanden. Het EU-deel in dit fonds bedraagt € 440 miljard, maar door tal van garanties om een ’triple A’-status te behouden, kan effectief maar € 250 miljard worden uitgeleend. De regeringsleiders toonden zich gisteren vast van plan dit noodfonds slagvaardiger te maken, maar concrete beslissingen werden ook doorgeschoven naar maart.